Bir işe başlamak için o “mükemmel anın” gelmesini mi bekliyorsunuz? Yoksa masanın başına oturduğunuzda kendinizi birden mutfağı temizlerken mi buluyorsunuz? Erteleme, sanılanın aksine bir “tembellik” veya “zaman yönetimi” sorunu değildir. Erteleme, aslında o işin yaratacağı olumsuz duygularla (başarısızlık korkusu, sıkılma, mükemmeliyetçilik) başa çıkamama durumudur; yani bir duygu düzenleme meselesidir.
İşte bu döngüyü kırmak için uygulayabileceğiniz bilimsel temelli stratejiler:
1. 5 Dakika Kuralını Uygulayın
Zihnimiz bir işi devasa bir dağ gibi gördüğünde kaçmak ister. Kendinize şu sözü verin: “Sadece 5 dakika bu işle uğraşacağım, sonra istersem bırakabilirim.” Genelde en zor kısım başlamaktır; 5 dakika geçtikten sonra beyninizdeki direnç kırılacak ve devam etmek daha kolay gelecektir.
2. İşi “Atomlarına” Ayırın
“Sunumu hazırla” korkutucu bir görevdir. Bunun yerine görevi şu şekilde parçalara bölün:
- Bilgisayarı aç.
- Boş bir slayt oluştur.
- Giriş başlığını yaz. Küçük parçalar tamamlandığında beyniniz dopamin salgılar ve bir sonraki adıma geçmek için motivasyon kazanır.
3. Mükemmeliyetçilik Tuzağından Kaçın
“Ya en iyisi olmazsa?” korkusu, işe hiç başlamamanın en büyük nedenidir. Kendinize “kötü bir ilk taslak” çıkarma izni verin. Düzeltmek, boş bir sayfaya bakmaktan her zaman daha kolaydır. Unutmayın; tamamlanmış bir iş, mükemmel ama bitmemiş bir işten daha iyidir.
4. Çevrenizi “Tetikleyicilerden” Arındırın
İrade gücü sınırlıdır. Çalışırken telefonunuzu başka bir odaya bırakmak veya bildirimleri kapatmak, iradenizi harcamadan odaklanmanızı sağlar. Çevreniz ne kadar sadeyse, zihniniz o kadar az yorulur.
5. Kendinize Karşı Şefkatli Olun
Araştırmalar, erteledikleri için kendilerini sertçe eleştiren kişilerin daha fazla ertelediğini gösteriyor. Kendinizi suçlamak stresi artırır, stres ise tekrar ertelemeye yol açar. Geçmişteki ertelemeleriniz için kendinizi affedin ve “Şu an, şu küçük adımı atabilirim” diyerek yeniden başlayın.
Psikolog Notu: Erteleme alışkanlığınız kronik bir hal aldıysa ve hayatınızı ciddi şekilde aksatıyorsa, bu durumun altında yatan derin bir “başarısızlık şeması” veya “anksiyete” olabilir. Bu düğümleri çözmek için bir profesyonelle çalışmak, sadece işlerinizi değil, kendinize olan güveninizi de toparlamanıza yardımcı olur.
